Forum Gmin Karpackich 2015

Forum Gmin Karpackich 2015 - Karpacka Przestrzeń

Ponad 200 przedstawicieli samorządów terytorialnych regionu, ekspertów w dziedzinie ochrony przyrody i planowania przestrzennego, architektów oraz urbanistów rozmawiało na temat problemów planowania przestrzennego w Karpatach podczas II Forum Gmin Karpackich. Jak podkreślali jego uczestnicy – „bez zintegrowania procedur planistycznych i decyzyjnych z procesami gospodarczymi i społecznymi nie osiągniemy poprawy ładu przestrzennego". Druga edycja forum odbywała się w dniach 24 – 25 września 2015r. w Sromowcach Niżnych.

Prezentacje i dyskusja panelowa

W trakcie prezentacji i dyskusji omawiano przede wszystkim problemy i wyzwania zintegrowanego podejścia do planowania rozwoju regionu w kontekście planowania przestrzennego. Z kolei debata głównie koncentrowała się wokół tematyki zagospodarowania przestrzeni na terenach o szczególnych walorach krajobrazowych. Paneliści komentowali zapisy Kodeksu Dobrej Praktyki Kształtowania Przestrzeni w Karpatach. Dyskusji poddano następujące zagadnienia:

1. Jak specyfika regionu karpackiego wpływa na stan zagospodarowania przestrzennego Karpat? Które problemy, z jakimi mamy do czynienia na terenie polski właśnie w Karpatach nabierają szczególnie niepokojącego wymiaru?

2. Kodeks opracowany przez grupę roboczą ds. planowania przestrzennego ma na celu zwrócenie uwagi wszystkich gospodarujących i żyjących w Karpatach na konieczność podjęcia pilnych działań na rzecz ochrony wartości kulturowych i przyrodniczych przestrzeni Karpat. Jest on jednym z instrumentów wdrażania Konwencji Karpackiej w polskiej części Karpat. Konwencja w największym stopniu dotyczy społeczności lokalnych: władz samorządowych oraz mieszkańców. Które zatem zapisy kodeksu, zdaniem państwa, mają szczególną wagę? Które w kontekście karpackich problemów powinniśmy traktować priorytetowo?

3. Czy mieszkańcy Karpat mogą stać się sprzymierzeńcem w promowaniu dobrej praktyki planistycznej w Karpatach? Jak przekonać lokalne społeczności tych ziem, że energia włożona w dobre zagospodarowanie przestrzenne nie są stracone? Że w długofalowej perspektywie mogą przynieść wymierne korzyści i dla mieszkańców i dla przedsiębiorców?

Najważniejsze wnioski płynące z debaty to:

1. Region Karpat jest szczególny, a więc i jego problemy powinny być traktowane w szczególny sposób. Ta specyfika regionu przejawia się poprzez:

  • Podwyższone koszty zagospodarowania infrastrukturalnego - potrzebne jest dodatkowe wsparcie finansowe dla realizowanych tu przedsięwzięć (np. koszt 1 km drogi gminnej w górach jest znacznie wyższy niż 1 km drogi niżu);
  • Karpaty to obszar peryferyjny, tym samym charakteryzuje się relatywnie niską dostępnością komunikacyjną;
  • Życie w Karpatach nie jest łatwe, wymaga więcej od mieszkańców i nierzadko wiąże się z nieco niższym standardem życia w porównaniu do innych regionów;

2. Niespójność w zapisach prawa powodują, że możliwe jest zasiedlanie miejsc, które nie powinny być zajęte przez zabudowę. To jeden z kluczowych problemów – zabudowa rozproszona w Karpatach. Trudno też prowadzić jakiekolwiek negocjacje z mieszkańcami, jeżeli brakuje spójnych i wiarygodnych danych prezentujących uwarunkowania realizacji takich inwestycji. Konieczne jest zapewnienie dostępu do wiarygodnych i aktualnych źródeł danych o przestrzeni gmin karpackich.

3. Odtworzenie raz utraconej wartości przestrzeni nie jest łatwym zadaniem, czasami jest to niewykonalne. Zagrożenie utraty najcenniejszych wartości Karpat dotyczy krajobrazu i kultury karpackiej. Główne problemy w kształtowaniu przestrzeni karpackiej, jakie pojawiły się podczas debaty dotyczyły niskiego stopnia pokrycia MPZP i niezadowalającej jakości dokumentów planistycznych, braku architektonicznej spójności, monokultur gospodarczych oraz zanikania mozaiki krajobrazu spowodowanego odejściem od rolnictwa. Wskazywano także, że poprawy wymaga współpraca lokalnych samorządów w zakresie planowania przestrzennego.

Sesja konsultacyjna

Uczestnicy Forum mieli również możliwość zapoznania się z Kodeksem Dobrej Praktyki Kształtowania Przestrzeni w Karpatach, opracowanym przez Karpacką Grupę Roboczą ds. Planowania Przestrzennego. W skład grupy wchodzą przedstawiciele Uczelni Wyższych, Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska, Parków Narodowych i Krajobrazowych, architekci i urbaniści.

Kodeks adresowany jest do samorządowców, planistów, architektów, urbanistów, organizacji pozarządowych, inwestorów i mieszkańców regionu. Wśród naczelnych zasad na rzecz dobrego planowania przestrzennego w Karpatach wymienia konieczność uwzględniania wartości przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych tego obszaru.

Dokument odwołuje się do zasad zrównoważonego rozwoju i zapisów Konwencji Karpackiej. Wzywa do zachowania mozaikowej struktury przestrzennej krajobrazu Karpat i kontynuacji tradycyjnego zagospodarowania (poprzez uwzględnienie cech architektury regionalnej i krajobrazu kulturowego). Podkreśla także wagę ochrony walorów widokowych i ich ekspozycji oraz pilnego ograniczenia rozpraszania zabudowy. Ponadto, uwzględnia postulaty przywracania wartości obszarom zdegradowanym i ochrony zasobów środowiska.

Sesja warsztatowa

Warsztaty kończące Forum pozwoliły uczestnikom wspólnie poszukać odpowiedzi na pytania, dotyczące m.in. kwestii ochrony różnorodności biologicznej regionu poprzez efektywne prowadzenie procesów planistycznych oraz ekonomicznych skutków dewastacji krajobrazu i sposobów waloryzacji wartości krajobrazu karpackiego.

W trakcie warsztatów analizowano następujące tematy:

  • Planowanie przestrzenne, jako instrument ochrony różnorodności biologicznej Karpat;
  • Ekonomiczne skutki destrukcji lokalnej przestrzeni w Karpatach;
  • Waloryzacja wartości krajobrazu w Karpatach, narzędziem planowania i rozwoju;
  • Karpaty 50 lat temu, Karpaty za 50 lat: modelowanie przyszłych zmian krajobrazu jako podstawa planowania;
  • Skutki złego planowania przestrzennego – wpływ na jakość przestrzeni, problemy;

KARPATY ŁĄCZĄ
„Karpaty Łączą" to dzisiaj nie tylko projekt oraz jego bogaty dorobek. Wokół idei tego prostego, a jednocześnie bardzo wyrazistego hasła udało się zgromadzić rzesze ludzi, których połączyła troska o wspólne dobro, jakim jest krajobraz przyrodniczy i kulturowy Karpat. Samorządowcy i władze obszarów chronionych, przedstawiciele organizacji pozarządowych i świata nauki, przedstawiciele biznesu, liderzy lokalnych społeczności, mieszkańcy terenów górskich i turyści – wszyscy oni tworzą dzisiaj wspólnotę idei, której nośnikiem jest hasło „Karpaty Łączą".
Trwające projekty
Informatorium KarpackieTradycyjne pasterstwo
Zielona infrastrukturaKwietne łąki
Zakończone projekty
Karpaty Łączą
Centrum UNEP/GRID-Warszawa
Centrum UNEP/GRID-Warszawa
Od ponad 25 lat realizujemy w Polsce misję UNEP, działając na rzecz zrównoważonego rozwoju. Wspieramy właściwe zarządzanie środowiskiem i ochronę różnorodności biologicznej.Propagujemy proekologiczne postawy w społeczeństwie i odpowiedzialność za środowisko w biznesie. Specjalizujemy się w pozyskiwaniu, przetwarzaniu i udostępnianiu informacji o środowisku oraz upowszechnianiu zastosowań nowoczesnych technologii informacyjnych, w tym systemów informacji geograficznej (GIS) i technologii satelitarnych. Centrum UNEP/GRID-Warszawa jest partnerem jednostek administracji publicznej, władz samorządowych, podmiotów oświatowych oraz firm realizujących politykę społecznej odpowiedzialności biznesu.

W latach 2012 -2016 byliśmy liderem projektu "Karpaty Łączą - mechanizm konsultacji i współpracy dla wdrażania Konwencji Karpackiej". Jeszcze kilka lat temu hasło „Karpaty Łączą" było jedynie nazwą tego projektu. Na przestrzeni ostatnich lat, wspólnym wysiłkiem partnerów, udało się zmienić nazwę projektu w piękną ideę. Aktualnie Centrum UNEP/GRID-Warszawa samodzielnie oraz wspólnie z partnerami realizuje projekty zgodne z ideą "Karpaty Łączą".
Kontakt
Patrycja Adamska
Kierownik Zespołu Projektów Karpackich
ul. Sobieszyńska 8, 00-764 Warszawa
tel.: (22) 840 66 64 lub (+48) 698 630 259